براي جنگيدن، يا اگر ممكن ميشد باجگرفتن بود. يكي از نخستين كاميابيهاي او تهديد آوينيون در سال 1360، و دريافت ششهزار فرانك باج از پاپ اينوكنتيوس ششم بود. بيشتر عمر او در ايتاليا گذشت؛ كوتاهترين فهرست از كارهاي او هم بسيار مفصل و خستهكننده خواهد بود1. در مارس 1394، در فلورانس، فوت كرد و مراسم تشييع جنازهٴ عظيمي برايش برپا شد.
بيشك هاوكوود و ساير فرماندهان مزدور جنگجويان حرفهاي بودند. آنان جنگافزار و تداركاتي را كه در آيندهٴ دور، براي استفاده در مواقع ضروري مورد نياز بود، نميفروختند، بلكه مرداني را ميفروختند كه مايل بودند فوراً جنگ كنند. از بخت خوش ِ آنان، هميشه نياز فوري در اينجا يا آنجا وجود داشت و اگر هم وجود نداشت، پديدآوردنش دشوار نبود.
پيش از آنكه دربارهٴ آنان قضاوت سختي داشته باشيم، بايد بهياد آوريم كه عظمت تاج و تخت تا مدتها پس از آن، يعني تا
عصر روشنگري به همين شيوه حفظ ميشد و مثلاً فردريك دوم امير هسن ـ كاسل رعاياي خود را براي سركوبي انقلاب آمريكا به انگليسيان ميفروخت.
وقتي اوضاع تحملناپذير شد، دهقانان شوريدند، ولي چنين شورشهاي گهگير و سازماننيافته تنها ميتوانست موجب تبهكاريها و تلخكاميهاي بيشتري گردد و به هيچروي روز كيفر و تأمين عدل و رحمت را نزديكتر نميساخت. اين شورشها تنها سبب ميشدند كه افراد انديشمند تباهيهاي عصر خود و ضرورت اصلاحات را دريابند. يكي از نخستين نمونهها شورش دهقانان فريژياي باختري بر ضد كنت هلند در سال 1254، بود. نيمقرن بعد، در سالهاي1323 ـ 1328، مردم فلاندر غربي به رهبري كلاس (نيكلاس) زانِكين براي ايجاد يك دموكراسي روستايي و تأمين مالكيت كشاورزان به جاي نظام رعيتي كوشيدند. وحشتناكترين درگيريهاي دهقاني پس از نيمهٴ سدهٴ چهاردهم نخست در فرانسه و سپس در انگلستان روي داد.
كشمكشهاي فرانسه گسترش يافت و بر اثر شكست پواتيه (1356) و غارت سربازان مزدور تسريع شد. نهتنها اربابان بزرگ فرانسوي مانند هر كشور ديگر دهقانان را زير فشار ميگذاشتند، بلكه از حمايت آنان در برابر دستههاي غارتگر هم ناتوان بودند و حتي گاه خودشان غارتگران را دعوت ميكردند و با فرماندهانشان در حاصل غارتها سهيم ميشدند. مقارن سال 1358، دهقان فرانسوي ديگر تاب تحمل نداشت و دريافته بود كه مرگ گواراتر از ادامهٴ رنجها و اسارت اوست. شورش دهقانان فرانسوي، كه به ژاكِري معروف است، ماههاي مه ـ ژوئن 1358، در بوازي آغاز شد و نخستين رهبرش گيوم كارل بود. اين قيام به سرعت در ايالات همسايه گسترش يافت. ولي شهرها حاضر به همكاري با دهقانان نشدند، مگر اينكه اتين مارسل، رئيس صنف
1. Jon Temple- Leader and Giuseppe Marcotti, Giovanni Acuto, 306 p., ill., Frenze1889, Englished by Leader Scot, 370 p.,ill., London 1889. شامل متن 72 سند . J.M. Rigg. DNB 25, pp. 236_242; 1981, خلاصه ای عالی .